Koelmat hond: soorten, maat en veiligheid

Een koelmat is een ligplek die koeler aanvoelt dan de vloer eromheen, bedoeld om een hond die het warm heeft wat verlichting te geven.

Meer dan een comfortmiddel is hij niet: een mat vervangt geen schaduw, geen vers water en geen rustige dag, en bij echte oververhitting is hij niet wat je hond nodig heeft.

Wat je hond bij warm weer verder nodig heeft, staat op wandelen met je hond bij warm weer.

In deze koopgids lees je welke soorten koelmatten er bestaan, hoe je de maat bepaalt, waar je op let bij een kauwer en wanneer een koelmat niet volstaat.

Wat een koelmat wel en niet doet

Honden zweten niet zoals mensen. De Europese dierenartsenfederatie FECAVA schrijft dat honden geen efficiënt koelsysteem hebben en gemakkelijk oververhit raken. Een koelmat springt daar op een beperkte manier bij: je hond ligt op een oppervlak dat koeler is dan zijn lichaam.

Het AKC (American Kennel Club) beschrijft dat de gel van een gelmat de lichaamswarmte van je hond opneemt.

Hoeveel dat oplevert, is weinig onderzocht. Het enige onderzoek met een koelmat bij honden dat wij konden terugvinden, is klein: negen getrainde honden liepen een kwartier op een loopband in een testkamer van 30 °C en koelden daarna af.

Zo lang duurde het voor hun darmtemperatuur tot 39 °C was gezakt (Davis, Marcellin-Little en O'Connor, 2019):

op een mat van 4 °C: gemiddeld 36 minuten
bij gewoon afkoelen: 48 minuten
bij gedeeltelijke onderdompeling in een waterbad van 30 °C, vijf minuten lang: 16 minuten

De mat deed dus iets, maar het waterbad deed meer.

Wij konden geen onafhankelijke metingen vinden van de matten die je in de winkel koopt. Die mat van 4 °C was vooraf gekoeld en de honden hadden net gelopen: het zegt weinig over een gelmat op kamertemperatuur waarop je hond rustig ligt.

Het AKC schrijft zelf dat een koelmat geen vervanging is voor voldoende drinken, bescherming tegen de zon en regelmatig pauzeren. Wij lezen dat zo: een koelmat is een comfortmiddel, geen veiligheidsmaatregel.

Vier soorten koelmatten

Het AKC beschrijft verschillende manieren waarop een koelmat koelt. Wij delen ze voor deze gids in vier groepen in. Welke soort een product is, staat in de productinfo; staat het er niet duidelijk, vraag het dan na bij de verkoper.

Drukgeactiveerde gelmat. Een mat met gel die zonder koelkast werkt: hij neemt de warmte van je hond op. Volgens het AKC kan een gelmat enkele uren koel blijven en herstelt hij na een korte pauze. Het minpunt is de gel zelf: scheurt de mat, dan kan die vrijkomen.
Mat die je eerst koelt. Eenvoudiger matten gaan vóór gebruik in de koelkast. Volgens het AKC koelen gekoelde of bevroren matten korter maar intensiever dan gelmatten. Je moet dus vooruit denken.
Mat met inzetstukken voor water of ijs. Sommige matten hebben uitneembare inzetstukken die je met water vult en invriest. Volg voor het invriezen de aanwijzingen van de fabrikant.
Verkoelend textiel. Doeken van een stof die water vasthoudt zonder nat aan te voelen; het AKC noemt dat hyperevaporatief materiaal en beschrijft het bij koeldoeken. Er zit geen gel in, dus ook geen gel die kan vrijkomen. Onafhankelijke metingen van hoe goed ze koelen vonden wij niet.

Wij vonden geen onderzoek dat deze soorten onderling vergelijkt, dus een winnaar kunnen we niet aanwijzen. Bij het kiezen kijk je daarom naar maat, materiaal, onderhoud en wat de fabrikant zegt over de koelduur, niet alleen naar de soort.

De juiste maat kiezen

Een koelmat werkt waar je hond ligt, dus de mat moet groot genoeg zijn om er volledig op te liggen. Het AKC schrijft het kort: bij koelmatten is groter altijd beter.

Zo bepaal je de maat:

Begin bij dezelfde meting als in onze benchmaat-calculator: van de neuspunt tot de aanzet van de staart, met je hond staand.
Kies dan een mat die duidelijk langer is, want een hond die languit ligt, neemt meer ruimte in dan een hond die opgerold ligt.
Kijk ook hoe jouw hond graag ligt: een mat waar alleen zijn borst op past, laat de rest van zijn lichaam op de gewone vloer liggen.

Gebruik je de mat in een bench, tel dan de dikte mee. Een dikke mat neemt hoogte weg, en je hond moet in zijn bench nog kunnen rechtstaan en zich omdraaien.

Welke afmetingen kussens voor in een bench hebben, zie je in onze vergelijking beste hondenkussen voor in de bench; meet je bench vooraf.

Een pup groeit snel: een mat die nu past, is over enkele maanden te klein. En pups kauwen op wat ze vinden, wat ons bij het volgende punt brengt.

Veilig voor kauwers, en hoe je een mat onderhoudt

Het Nederlandse consumentenprogramma Radar schreef in juli 2023 dat koelgel veelal uit drie stoffen bestaat: carboxymethylcellulose, polyacrylamide en alginezuur. De samenstelling kan per mat verschillen.

Niels Kalkman van de Dierenbescherming zegt dat die stoffen niet giftig zijn, maar samen wel een dikke gel vormen. Zijn waarschuwing: bij opeten kan dat verstoppingen in het spijsverteringsstelsel of verstikking geven.

Zijn advies: zoek de ingrediënten van de gel op en houd toezicht, want sommige dieren zijn slopers van zichzelf.

Heb je een pup of een hond die graag kauwt? Het AKC noemt dan een stevige mat van nylon, omdat een pluchen exemplaar kan scheuren en de pup de gel kan opeten.

Een garantie tegen een vastberaden kauwer is dat niet; een hond die elk kussen leegtrekt, kun je met een gelmat beter niet alleen laten.

Laat je hond zelf kiezen of hij op de mat gaat liggen, en laat hem er nooit alleen mee als hij erop kauwt of krabt.

Ontdek je een scheur of een lekkage, haal de mat dan meteen weg. Heeft je hond gel of vulling binnengekregen, bel dan je dierenarts.

Onderhoud hangt van de mat af. Lees de verzorgingsaanwijzing van de fabrikant:

de ene mat veeg je schoon
een andere heeft een afneembare hoes
niet elke mat mag in de wasmachine

Het AKC noemt makkelijk schoon te maken als een eigenschap van een goede koelmat. Controleer de mat regelmatig op scheuren en beschadigde naden, en laat hem helemaal drogen voor je hem opbergt.

Een koelmat is een comfortmiddel, geen behandeling. Zie je zwaar hijgen dat niet bedaart, dan heeft je hond een dierenarts nodig en geen koeler kussen.

Wanneer een koelmat niet volstaat

Een koelmat helpt een hond die het warm heeft, maar hij lost geen oververhitting op. De tekenen en de eerste stappen staan op onze pagina over warm weer.

Het komt erop neer dat hijgen normaal is, maar dat dit signalen zijn om niet af te wachten:

zwaar en luid hijgen dat niet bedaart als je stilstaat
overmatig kwijlen
sloomheid
braken
verward gedrag

Bij sommige honden is de marge kleiner. De FECAVA-infographic, die ook het logo van het Vlaamse SAVAB draagt, noemt als risicogroepen onder meer:

honden met een korte snuit
obese honden
honden met een donkere vacht
werkhonden
honden die niet fit zijn en toch sporten in warm of vochtig weer

Een Franse bulldog hoort bijvoorbeeld bij de honden met een korte snuit, zie Franse bulldog; of je hond te zwaar is, lees je in is mijn hond te dik?. Voor deze honden is een mat zeker geen reden om de wandeling te rekken.

Heeft je hond een dubbele vacht, scheer hem dan niet af om hem koeler te houden: onze pagina over warm weer legt uit waarom dat meestal geen goed idee is. De borstelfrequentie per vachttype staat op hond borstelen: hoe vaak.

De FECAVA-infographic noemt deze symptomen bij hitteslag. Herken je er een bij je hond in warm weer, ga dan meteen naar je dierenarts en bel onderweg, ook als hij op een koelmat ligt:

Hij is rusteloos of blijft zwaar hijgen
Zijn tandvlees is rood of bleek
Hij geeft over
Hij is lusteloos, heeft geen eetlust of wankelt
Hij zakt in elkaar of reageert niet meer

Wij zijn geen dierenartsen en stellen geen diagnose; dit zijn de signalen waarbij je niet afwacht.

Een koelmat verandert niets aan het gevaar van een geparkeerde auto. Een auto in de zon warmt snel op, ook met een mat en een raampje op een kier.

Bij 21 graden buiten is het volgens GAIA na tien minuten 32 graden in de auto (zie onze pagina over warm weer). Laat je hond nooit alleen achter; wat er verder geldt, lees je in hond in de auto in België.

Waar let je op bij de aankoop?

Een vergelijking met producten staat hier nog niet. Wij zetten pas een koelmat in een lijst als we maat, materiaal, onderhoudsaanwijzing en bol-reviews kunnen nalopen.

Tot dan is dit je checklist:

Kan je hond er languit op liggen?
Is de stof stevig genoeg voor zijn kauwgedrag?
Staat er wat er in de mat zit?
Zegt de fabrikant hoe je hem onderhoudt?

Ons advies

Kies een mat waarop je hond languit kan liggen, in een materiaal dat bij zijn gedrag past: een stevige stof voor een pup of kauwer, en toezicht bij een hond die gel zou kunnen opeten.

Kijk of de fabrikant zegt wat erin zit en hoe je de mat onderhoudt. Zie de mat als extra comfort naast schaduw, vers water en wandelen vroeg of laat op de dag, niet als bescherming tegen hitte.

Bij zwaar hijgen dat niet bedaart, kwijlen, sloomheid of braken lees je eerst wandelen met je hond bij warm weer en bel je je dierenarts.

Veelgestelde vragen

Hoe lang blijft een koelmat koel?

Dat verschilt per soort en per product. Het AKC schrijft dat gelmatten enkele uren koel kunnen blijven en na een korte pauze herstellen, terwijl gekoelde of bevroren matten korter maar intensiever koelen. Hoe lang een bepaalde mat het volhoudt, kunnen wij niet voor je meten. Zoek de opgave van de fabrikant en wees voorzichtig met beloftes zonder uitleg.

Is de gel in een koelmat giftig?

Volgens Niels Kalkman van de Dierenbescherming (in Radar, 2023) zijn de stoffen in koelgel niet giftig, maar vormen ze samen een dikke gel die bij opeten verstopping of verstikking kan geven. Volledig veilig is het volgens hem niet: je moet er voorzichtig mee omgaan. De samenstelling kan per mat verschillen. Laat een kauwer er niet alleen mee, en bel je dierenarts als je hond gel heeft binnengekregen.

Kan een koelmat een hitteslag voorkomen?

Daar mag je niet op rekenen. Het AKC noemt een koelmat geen vervanging voor drinken, zonbescherming en pauzes. FECAVA raadt aan om de activiteit te beperken, altijd drinkwater en schaduw te geven, alleen 's ochtends of laat op de avond uit te gaan en je hond nooit achter te laten in een auto of een warme kamer.

Welke maat koelmat heb ik nodig?

Meet je hond staand van de neuspunt tot de aanzet van de staart en kies een mat die duidelijk langer is, zodat hij er languit op kan liggen. Het AKC adviseert eerder groot dan klein. Heb je een pup, houd dan rekening met zijn groei.

Mag ik een koelmat in de bench of in de auto gebruiken?

In de bench kan het, zolang je hond er nog rechtop kan staan en zich kan omdraaien: tel de dikte van de mat dus mee. In een geparkeerde auto helpt een mat niet, want een auto in de zon warmt snel op (bij 21 graden buiten is het na tien minuten 32 graden, volgens GAIA). Laat je hond daar nooit alleen achter.

Bronnen

Wij houden de prijzen in de gaten

Elke dag vergelijken we de prijzen van de producten uit onze gidsen bij bol.com en zooplus.

Zakt er iets stevig in prijs, dan lees je het bij ons — samen met nieuwe gidsen zoals deze. Hooguit één mail per week, uitschrijven kan altijd: antwoord 'uitschrijven' op de mail of mail help@uwhond.be.