Je hond leren terugroepen: een “hier” dat ook werkt als het spannend wordt

Bijna elke hondenbaas denkt dat zijn hond kan terugkomen, tot de dag waarop het echt telt. In de keuken lukt het, in de tuin lukt het, en dan staat er een ree in het veld en bestaat jouw stem niet meer.

Dat is geen ongehoorzaamheid, maar het verschil tussen een woord dat je hond kent en een woord dat sterker is dan alles wat er op dat moment gebeurt.

Hier staat hoe je dat verschil overbrugt: wat je woord waard moet zijn, hoe je van de gang naar een open veld werkt, waarom een lange lijn de belangrijkste tussenstap is, en wat je doet als het misloopt.

Werkt je hond aan de lijn ook tegen, lees dan eerst waarom je hond aan de lijn trekt — dezelfde vaardigheid, maar met een touw ertussen.

Waarom “hier” meestal alleen werkt als er niets gebeurt

Twee dingen bepalen of je woord standhoudt: hoeveel het waard is, en of je het ooit gebruikt om iets vervelends aan te kondigen.

Terugroepen is voor je hond altijd een keuze: wat er hier gebeurt, of wat jij te bieden hebt. Zolang er niets interessants is, wint jouw stem moeiteloos.

Zodra er een geur, een andere hond of een bewegend dier bijkomt, gaat diezelfde stem de concurrentie aan met iets wat diep zit. Heb je nooit geoefend mét concurrentie, dan weet je niet of je woord standhoudt.

Daar komt bij dat het woord bij veel honden versleten raakt. Het wordt de hele dag gebruikt zonder gevolg: “hier” terwijl je naar je gsm kijkt, “hier” zonder dat er iets volgt, “hier hier hier” omdat het de eerste keer niet lukte.

Zo leert je hond dat het woord vrijblijvend is. Een terugroep die het onder druk moet houden, gebruik je zuinig en betaal je altijd uit.

Is je woord al versleten, kies dan gewoon een nieuw, of een fluitje: je begint dan met een schone lei.

Er is nog een fout die de meeste terugroepen kapotmaakt, en ze is makkelijk te maken. Je roept je hond om naar huis te gaan, om hem in bad te steken, om hem aan de lijn te leggen.

En dan is het spelen gedaan. Doe je dat vaak genoeg, dan trekt hij een correcte conclusie: als de baas roept, stopt het leuke. Vanaf dan aarzelt hij, en die aarzeling groeit.

De oplossing is niet dat je die dingen niet meer doet, maar dat je ze loskoppelt van je woord. Ga je naar huis, loop dan naar je hond toe of gebruik een ander, neutraal signaal.

En keer de gewoonte om: roep je hond geregeld terwijl er niets aan de hand is, beloon hem, en stuur hem meteen weer weg om verder te spelen.

Roep je hond tien keer, laat hem negen keer weer gaan. Dan is die tiende keer geen straf, maar gewoon opnieuw wat hij kent.

Bouw op: van de gang naar de tuin naar het veld

Een terugroep die overal werkt, bestaat niet als je hem maar op één plek geoefend hebt. Honden generaliseren slecht: wat in de keuken vlot gaat, is in een veld letterlijk een andere oefening.

Bouw daarom op in stappen, en verhoog telkens maar één ding tegelijk — de afstand, de afleiding of de ruimte, nooit alle drie samen.

• Binnen, in de gang: korte afstand, geen afleiding. Roep één keer, beloon uitbundig als hij komt.
• Binnen, van kamer naar kamer: je hond moet je zoeken, dat maakt het aantrekkelijker.
• De tuin, alleen: bekende omgeving, wat meer geuren.
• De tuin, met iemand die afleidt: een tweede persoon of een bal die rolt.
• Een rustig veld aan een lange lijn: nieuwe omgeving, maar je hebt nog een net.
• Hetzelfde veld met echte afleiding: andere honden op afstand, wildsporen, wandelaars.

Lukt een stap twee keer niet, dan ga je terug naar de vorige. Dat is de kern van de methode: elke keer dat je hond niet komt en toch verder mag rennen, oefent hij het omgekeerde van wat je wil.

De lange lijn: de tussenstap die je niet mag overslaan

Tussen “het lukt in de tuin” en “ik laat hem los in een open veld” zit een gat waar veel baasjes in vallen.

Een lange lijn van 5 tot 15 meter vult dat gat: ze geeft je hond genoeg ruimte om zich vrij te gedragen, maar zorgt dat hij niet kan wegrennen als hij toch beslist om niet te komen.

Zo train je in een echte omgeving zonder te gokken.

Het is geen sleepkabel om je hond mee binnen te halen. Roep, en reageert hij niet, ga dan zelf een paar stappen achteruit en maak jezelf interessant; de lijn is er alleen om te voorkomen dat hij vertrekt.

Bevestig ze aan een goed passend tuig en niet aan een halsband: een hond die op volle snelheid het einde van vijftien meter bereikt, krijgt anders een stevige ruk in zijn hals. Zie ook onze vergelijking van riemen en tuigjes.

Neus en jachtdrift: waarom sommige honden meer werk vragen

Niet elke hond start op dezelfde plek. Rassen die generaties lang gefokt zijn om zelfstandig een spoor te volgen of wild op te sporen, doen precies waarvoor ze gemaakt zijn wanneer ze met hun neus vertrekken.

Ze werken op dat moment niet tégen jou, wel aan iets anders. Bij die honden duurt het langer voor je stem het haalt van een vers spoor.

Dat is geen reden om het op te geven, wel om eerlijk te plannen. Oefen bij zo'n hond systematisch met de neus als concurrentie, en kanaliseer de drang liever dan hem te onderdrukken.

Zoekspelletjes, verstopte beloningen en een snuffelmat voor binnen laten hem hetzelfde werk doen op jouw voorwaarden. Hetzelfde geldt voor honden die achter alles aan gaan wat beweegt: oefen daar vroeg mee, op afstand.

Terugkomen moet altijd de moeite waard zijn

Wat een beloning is, bepaalt je hond, niet jij. Voor de ene is dat kaas of worst, voor de andere een speeltje dat alleen buiten tevoorschijn komt, en voor sommige honden een halve minuut wild stoeien.

Zoek uit wat het hoogst scoort en houd dat apart voor de terugroep: iets waar hij elke dag aan kan, weegt niet op tegen een konijnenspoor.

Betaal ook royaal in het begin: niet één brokje, maar een handvol, stuk per stuk gegeven zodat het moment duurt. En stop niet met belonen zodra het werkt.

Werk je met speelgoed, kies dan iets dat tegen een stoeipartij kan; daarvoor is onze vergelijking van sterk hondenspeelgoed een goed startpunt.

En als het misloopt

Vroeg of laat komt je hond niet. Het belangrijkste is dan wat je níét doet: je straft hem niet als hij uiteindelijk toch bij je is.

Hoe lang je ook gestaan hebt en hoe kwaad je ook bent, op het moment dat hij terugkomt, gebeurt er iets goeds.

Straf je dan, dan leert hij niet dat weglopen fout was, maar dat terugkomen gevaarlijk is. Dat is de snelste manier om een terugroep definitief kapot te maken.

Wat wel helpt:

• Stop met roepen zodra je merkt dat het niet werkt, want herhalen sleet je woord verder af.
• Loop weg in de tegenovergestelde richting, maak een raar geluid of doe alsof je iets in het gras gevonden hebt. Veel honden komen kijken.
• Kijk daarna terug naar je opbouw: waar was de stap te groot?

Een GPS-tracker verdient hier één duidelijke zin: die vervangt geen training, maar hij is het net eronder. Hij zorgt niet dat je hond komt, hij zorgt dat je hem terugvindt als hij toch vertrokken is.

Dat is handig bij veel jachtdrift, in onbekende bossen of op vakantie. Welke modellen er zijn en wat het abonnement kost, staat in onze vergelijking van GPS-trackers.

Ons advies

Kies één woord of fluitsignaal, gebruik het zuinig, en betaal het altijd uit.

Bouw op in kleine stappen en verhoog telkens maar één moeilijkheid tegelijk. Laat de lange lijn erop zitten tot je hond in die omgeving vrijwel altijd meteen komt, ook met afleiding.

Langs verkeer of in wildrijk gebied blijft de lijn er, en in Vlaamse bossen en natuurgebieden moet je hond sowieso aan de leiband (los oefenen kan in een aangeduide hondenzone of op afgesloten grond).

Wees eerlijk over je eigen hond. Bij een neushond in een wildrijk bos is “altijd los” misschien geen realistisch doel, en dan is de lange lijn geen mislukking maar gewoon je uitrusting. Meer gedragsgidsen vind je in de rubriek Spelen en training.

Veelgestelde vragen